Opłata mocowa

Nasz dzisiejszy rachunek za prąd składa się z czterech części. Pierwsza z nich to podatki. Kolejne to tzw. opłata „za energię” – czyli płatność za energię, którą faktycznie zużyliśmy oraz tzw. opłata dystrybucyjna, czyli płatność za doprowadzenie energii za pomocą sieci dystrybucyjnych. 
Od 1 stycznia 2021 roku na fakturze pojawiła się dodatkowa pozycja - opłata mocowa.

Opłata mocowa, czyli opłata za gotowość do zabezpieczenia dostarczania prądu, ma zapewnić bezpieczeństwo energetyczne (stałe dostawy prądu).
 
O dokładnej wartości opłaty mocowej będzie decydował Urząd Regulacji Energetyki. 
Do 31 grudnia każdego roku ogłoszone zostaną stawki opłaty mocowej na kolejny rok kalendarzowy.
 



Najczęściej zadawane pytania i odpowiedzi dotyczące rynku mocy

  • Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy (Dz. U. z 2020 r. poz. 247 ze zmianami) to akt prawny regulujący organizację rynku mocy oraz zasady świadczenia usługi pozostawania w gotowości do dostarczania mocy elektrycznej do systemu elektroenergetycznego i dostarczania tej mocy do systemu w okresach zagrożenia. Ustawa o rynku mocy weszła w życie w dniu 18 stycznia 2018 roku i ma na celu ustabilizowanie dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych w horyzoncie średnio i długoterminowym.
  • Operator Systemu Dystrybucyjnego został zobowiązany Ustawą z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy (Dz. U. z 2020 r. poz. 247 ze zmianami), do pobierania od 1 stycznia 2021 roku opłaty mocowej od podmiotów przyłączonych do jego sieci, w tym odbiorców końcowych i przekazania środków z tytułu opłaty mocowej do Operatora Systemu Przesyłowego czyli PSE S.A.
  • Opłata mocowa jest pobierana w celu zebrania środków na wypłatę wynagrodzenia za świadczenie usługi pozostawania w gotowości do dostarczania mocy elektrycznej do systemu elektroenergetycznego i dostarczania tej mocy do systemu w okresach zagrożenia. Wielkość środków finansowych zebranych w wyniku poboru opłaty mocowej powinna odpowiadać kosztom zakupu wyżej wymienionej usługi oraz uzasadnionym kosztom Zarządcy Rozliczeń, na które składają się koszty prowadzenia rachunku opłaty mocowej, koszty rozliczeń finansowych na rynku mocy oraz koszty wynikające z zarządzania płynnością finansową na rynku mocy. Środki z tytułu opłaty mocowej będą wykorzystywane między innymi na budowę nowych, modernizację i utrzymanie już istniejących jednostek wytwórczych (elektrowni) w celu zapewnienia stabilności dostaw energii elektrycznej dla odbiorców końcowych.
  • Ustawa o rynku mocy w art. 70 wprowadza podział odbiorców na: odbiorców którzy są rozliczaniu w sposób ryczałtowy i odbiorców którzy są rozliczaniu wg stawki opłaty mocowej za każdą kWh pobranej energii elektrycznej w określonych godzinach doby.

    Odbiorcy, którzy są rozliczani w sposób ryczałtowy, to odbiorcy końcowi:

    1) pobierających energię elektryczną w punktach poboru energii o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV, zużywających energię elektryczną na potrzeby:

    a) gospodarstw domowych,
    b) pomieszczeń gospodarczych związanych z prowadzeniem gospodarstw domowych, o ile nie jest w nich wykonywana działalność gospodarcza,
    c) lokali o charakterze zbiorowego mieszkania, o ile nie jest w nich wykonywana działalność gospodarcza,
    d) mieszkań rotacyjnych, mieszkań pracowników placówek dyplomatycznych i pracowników zagranicznych przedstawicielstw,
    e) domów letniskowych, domów kempingowych i altan w ogródkach działkowych, w których nie jest wykonywana działalność gospodarcza oraz w przypadkach wspólnego pomiaru - administracji ogródków działkowych,
    f) oświetlenia w budynkach mieszkalnych,
    g) zasilania dźwigów w budynkach mieszkalnych,
    h) węzłów cieplnych i hydroforni, będących w zarządzie administracji domów mieszkalnych,
    i) garaży, w których nie jest wykonywana działalność gospodarcza;

    2) zaliczonych przez przedsiębiorstwo energetyczne do odrębnej grupy taryfowej utworzonej zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne dla odbiorców przyłączonych do sieci, niezależnie od poziomu napięcia znamionowego sieci, których instalacje, za zgodą tego przedsiębiorstwa, nie są wyposażone w układy pomiarowo-rozliczeniowe, celem zasilania, w szczególności silników syren alarmowych, stacji ochrony katodowej gazociągów oraz oświetlania reklam, a także w przypadku krótkotrwałego poboru energii elektrycznej trwającego nie dłużej niż rok;

    3) innych niż wymienieni w pkt 1 i 2, zasilanych z sieci o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV i o mocy umownej nie większej niż 16 kW.


    Wszyscy wymienieni powyżej odbiorcy pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych: G, O, R i C o mocy umownej mniejszej i równej 16 kW są rozliczani w sposób ryczałtowy. 

    Pozostali odbiorcy pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych: G, B, A oraz odbiorcy pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych C, ale o mocy umownej większej niż 16 kW są rozliczani wg stawki opłaty mocowej za każdą kWh pobranej energii elektrycznej. 
  • Odbiorcy rozliczani w sposób ryczałtowy (pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych G, O, R i C o mocy umownej mniejszej i równej niż 16 kW) będą mieć naliczaną opłatę mocową za każdy miesiąc. Opłata mocowa znajdzie się na fakturze rozliczeniowej wystawionej przez Sprzedawcę (w przypadku, gdy odbiorca ma zawartą umowę kompleksową) lub przez Operatora Systemu Dystrybucyjnego (w przypadku, gdy odbiorca ma zawartą umowę dystrybucyjną), zgodnie z okresem rozliczeniowym. Opłata ta pojawi się jako dodatkowa pozycja na obecnie otrzymywanych fakturach. Dla odbiorców rozliczanych w sposób ryczałtowy wysokość naliczonej opłaty mocowej będzie uzależniona od wysokości ostatniego rocznego poboru energii elektrycznej. Na podstawie tej wielkości, odbiorcy zostaną przydzieleni do odpowiednich stawek opłaty mocowej opisanych w Tabeli nr 1.

    Tabela nr 1
    Stawki opłaty mocowej dla odbiorców rozliczanych w sposób ryczałtowy, obowiązujące w roku 2021:
    Przedziały zużycia energii  Stawka opłaty mocowej (zł/mc)
    [netto]  [brutto]
    odbiorcy o rocznym zużyciu energii elektrycznej poniżej 500 kWh  1,87  2,30
    odbiorcy o rocznym zużyciu energii elektrycznej od 500 kWh do 1200 kWh  4,48  5,51
    odbiorcy o rocznym zużyciu energii elektrycznej powyżej 1200 kWh do 2800 kWh  7,47  9,19
    odbiorcy o rocznym zużyciu energii elektrycznej powyżej 2800 kWh  10,46  12,87
  • Odbiorcy rozliczani w okresach rozliczeniowych 1 i 2 miesięcznych, według wykonanego w tym cyklu odczytu licznika.
    Odbiorca, który posiada historię zużycia energii elektrycznej powyżej 1 roku, będzie zakwalifikowany do wskazanego przedziału zużycia, zgodnie z Tabelą nr 1. Taka kwalifikacja następuje po każdym rozliczeniu, na podstawie oceny ilości pobranej energii za okres ostatnich 12 miesięcy.

    Odbiorcy rozliczani w okresach rozliczeniowych 6 i 12 miesięcznych, według prognozowego zużycia energii elektrycznej.
    Opłata mocowa zostanie naliczona w wysokości odpowiadającej iloczynowi stawki opłaty mocowej i liczby miesięcy, w których obowiązuje opłata mocowa. Przykładowo: jeżeli termin pierwszego rozliczenia w roku 2021 przypada na miesiąc maj 2021 roku, zostanie naliczona opłata mocowa za pięć miesięcy.

    Nowy odbiorca
    Dla odbiorcy, który nie posiada historii zużycia energii elektrycznej powyżej 1 roku, kwalifikacja do wskazanego przedziału zużycia następuje na podstawie całkowitej ilości zużytej energii pobranej przez odbiorcę do dnia dokonania ostatniego odczytu.
     
  • Kwalifikacja do przedziału zużycia następuje zawsze na koniec każdego okresu rozliczeniowego. Przykład dla odbiorcy, który posiada 6 miesięczny okres rozliczeniowy:
    • Po pierwszym odczycie licznika przypadającym np. na dzień 29 czerwca 2021 roku, jeżeli zużycie za okres roku tj. od dnia 29 czerwca 2020 roku do dnia 29 czerwca 2021 roku wyniesie 1100 kWh, to odbiorca zostanie zakwalifikowany do drugiego przedziału zużycia i obciążony za okres od dnia 1 stycznia 2021 roku do dnia 29 czerwca 2021 roku stawką 6 x 5,51 zł (brutto). Kwalifikacja ta zostanie uwzględniona przy wyliczaniu wysokości opłat prognozowych na kolejny 6 miesięczny okres.

    • Po kolejnym odczycie licznika przypadającym na dzień 29 grudnia 2021 roku, jeżeli zużycie za okres roku tj. od dnia 29 grudnia 2020 roku do dnia 29 grudnia 2021 roku wyniesie 1250 kWh, to odbiorca zostanie zakwalifikowany do trzeciego przedziału zużycia i obciążony za okres od dnia 29 czerwca 2021 roku do dnia 29 grudnia 2021 roku stawką 6 x 9,19 zł (brutto). Kwalifikacja ta zostanie uwzględniona przy wyliczaniu wysokości opłat prognozowych na kolejny 6 miesięczny okres.
  • Prosument pobierający energię o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych G i C o mocy umownej nie większej niż 16 kW rozliczany jest w sposób ryczałtowy - ponosi opłatę mocową jako stałą opłatę miesięczną. Operator Systemu Dystrybucyjnego (OSD) dokonuje kwalifikacji do wskazanego przedziału zużycia, zgodnie z ww. Tabelą nr 1. Kwalifikacja następuje na podstawie ilości energii pobranej przez prosumenta z sieci OSD za okres 12 miesięcy od ostatniego odczytu. Jeżeli odbiorca jest przyłączony do sieci krócej niż 12 miesięcy, wówczas kwalifikacja do wskazanego przedziału zużycia, zgodnie z Tabelą nr 1, następuje na podstawie energii pobranej z sieci OSD od daty przyłączenia. Zmiana kwalifikacji prosumenta pobierającego energię w gospodarstwie domowym, do przedziału zużycia energii, odbywa się na takich samych zasadach, jak w przypadku innych odbiorców w gospodarstwach domowych (wyjaśnienia w odpowiedzi na pytanie wcześniejsze).
  • Opłata mocowa dla tych odbiorców (pobierających energię elektryczną o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych: G, B, A oraz pobierających energię elektryczną o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych C, ale o mocy umownej większej niż 16 kW) zostanie naliczona na podstawie wskazań licznika, jako iloczyn pobranej energii elektrycznej w godzinach szczytowego zapotrzebowania na moc w systemie tj. od godziny 7:00 do godziny 22:00 w dniach roboczych oraz stawki wynoszącej 0,0762 zł/kWh (netto) w 2021 roku. Od energii elektrycznej pobranej z sieci w dni robocze poza wyżej wymienionymi godzinami szczytowego zapotrzebowania oraz pobranej w soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy, nie jest pobierana opłata mocowa.

    1. Odbiorcy posiadający licznik zdalnego odczytu:
    Licznik zdalnego odczytu wysyła do systemów pomiarowych Operatora Systemu Dystrybucyjnego informacje dotyczące pobranej energii elektrycznej. Na podstawie tych danych zostanie określona ilość energii elektrycznej pobranej w godzinach przypadających na godziny szczytowego zapotrzebowania na moc w systemie w dni robocze. Na fakturze zostanie zaprezentowana suma pobranej energii elektrycznej w godzinach przypadających na szczytowe zapotrzebowanie na moc w systemie w dni robocze, stawka 0,0762 zł/kWh (netto) oraz wartość opłaty mocowej. 
    Poniżej przedstawiamy, jak obliczymy opłatę mocową odbiorcy posiadającemu licznik zdalnego odczytu:
     



    2. Odbiorcy nieposiadający licznika zdalnego odczytu:
    Odczytu licznika dokonuje Operator Systemu Dystrybucyjnego według dotychczasowych zasad. Na podstawie odczytu bieżącego i poprzedniego zostanie obliczona ilość pobranej energii elektrycznej. Do wyznaczenia ilości energii elektrycznej pobranej w godzinach przypadających na szczytowe zapotrzebowanie na moc w systemie w dniach roboczych zastosowany zostanie standardowy profil zużycia energii elektrycznej dedykowany dla grupy taryfowej, według której następuje rozliczenie odbiorcy. Na podstawie tych danych zostanie określona ilość energii elektrycznej pobranej w godzinach przypadających na szczytowe zapotrzebowanie na moc w systemie w dniach roboczych. Na fakturze zostanie zaprezentowana suma pobranej energii elektrycznej w godzinach przypadających na szczytowe zapotrzebowanie na moc w systemie w dniach roboczych, stawka 0,0762 zł/kWh (netto) oraz wartość opłaty mocowej.

    Poniżej przedstawiamy, jak obliczymy opłatę mocową odbiorcy posiadającemu licznik zdalnego odczytu:
     



  • Każdy przedsiębiorca pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych: B i A lub pobierający energię elektryczną o napięciu znamionowym nie wyższym niż 1 kV w grupach taryfowych C, ale o mocy umownej większej niż 16 kW ma licznik zdalnego odczytu, w tym również taki który posiada odnawialne źródło energii. Na podstawie danych z tego licznika określimy ilość energii pobranej z sieci w godzinach szczytowego zapotrzebowania na moc w dni robocze i obliczymy opłatę mocową.

    Poniżej przedstawiamy jak obliczymy opłatę mocową przedsiębiorcy, który posiada odnawialne źródło energii oraz zawartą z Operatorem Systemu Dystrybucyjnego umowę o świadczenie usług dystrybucji:


  • Opłata mocowa zostanie naliczona na podstawie energii elektrycznej pobranej z sieci Operatora Systemu Dystrybucyjnego przez magazyn energii.
  • Są to wybrane godziny w trakcie dni roboczych, w których następuje największe zapotrzebowanie na energię elektryczną. Co oznacza, że energia elektryczna w tych godzinach jest pobierana z największą mocą i z taką samą mocą musi być dostarczana przez wytwórców, żeby zapewnić zrównoważenie popytu i podaży energii elektrycznej, czyli zachowanie stabilnej pracy systemu. Na rok 2021 godziny szczytowe zostały wyznaczone przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki jako piętnaście kolejnych godzin każdej doby przypadającej na dzień roboczy (dni od poniedziałku do piątku z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy), przy czym pierwsza z tych godzin, każdego dnia roboczego rozpoczyna się o 7:00, a piętnasta rozpoczyna się o 21:00 – obrazuje to poniższa Tabela nr 2 w której kolorem zielonym zaznaczono godziny szczytowego zapotrzebowania.

    Tabela nr 2


  • Wybrane godziny doby są wyznaczane przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (URE) na podstawie danych historycznych z uwzględnieniem charakteru dobowej krzywej zapotrzebowania na moc w poszczególnych kwartałach roku oraz publikowane każdego roku w Biuletynie URE.
  • Standardowy profil zużycia to zbiór danych o przeciętnym zużyciu energii elektrycznej w poszczególnych godzinach doby przez grupę odbiorców końcowych o zbliżonej charakterystyce poboru energii elektrycznej. Operator Systemu Dystrybucyjnego określa standardowe profile zużycia (profile) w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (IRiESD) na podstawie pomierzonych obciążeń w poszczególnych godzinach doby u wybranych odbiorców końcowych o zbliżonej charakterystyce poboru energii elektrycznej wytypowanych spośród odbiorców przyłączonych do sieci dystrybucyjnej. W IRiESD zamieszczone są profile w formie liczbowo-tabelarycznej, natomiast poniżej przedstawiono przykładowy profil w formie wykresu:

  • Zasady wyznaczania, przydzielania i weryfikacji standardowych profili zużycia są opublikowane w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (IRiESD) Operatora Systemu Dystrybucyjnego (OSD), zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki i opublikowanej na stronie internetowej OSD.