Bociany TAURONA

Obecnie na sieci dystrybucyjnej TAURON Dystrybucja znajduje się ponad 2200 bocianich gniazd. Teraz, gdy energetycy wynoszą gniazda znajdujące się na słupach energetycznych na specjalne stalowe podesty bociany mają znakomite warunki mieszkalne. Dzięki temu, ponad przewodami z prądem bociany są bezpieczne i równocześnie infrastruktura energetyczna też nie jest zagrożona.

Dlaczego zajmujemy się bocianimi gniazdami

Bociany obecnie są stałymi lokatorami słupów energetycznych. Szacuje się, że ponad 60% zakłada na nich gniazda, mniejsza część wybiera dachy budynków, drzewa czy inne górujące nad okolicą konstrukcje. Naukowcy tłumaczą taki stan rzeczy przeobrażającym się od kilku dziesięcioleci krajobrazem, z którego zniknęły domy kryte strzechą, coraz trudniej znaleźć wolnostojące, dogodne do zamieszkania drzewa. Idealną alternatywą stały się dostępne od ręki słupy energetyczne.

TAURON Dystrybucja posiada ponad 112 tys. km. samych linii niskiego napięcia. Można byłoby nimi 3-krotnie opleść Ziemię! To właśnie na niej coraz częściej bociany zakładają gniazda. Trudno się dziwić skoro biegnie wszędzie tam, gdzie bociany mają dobre warunki do życia lub co najmniej w ich pobliżu. Linia energetyczna, którą płynie prąd, skutecznie odstrasza i uniemożliwia dostęp intruzów, dlatego bociany na słupach podtrzymujących sieć mogą czuć się bezpiecznie. Ponadto z gniazda na około 10-metrowm słupie ptaki mają dogodny dostęp i doskonały widok na okolicę. Mogą tu swobodnie lądować i wzbijać się do lotu, bo wokół linii nie ma wysokich drzew. Teraz, gdy energetycy wynoszą gniazda na specjalne stalowe podesty bociany mają znakomite warunki mieszkalne. Obecnie na sieci dystrybucyjnej spółki znajduje się ponad 2200 bocianich gniazd.

Należy jednak pamiętać, że liniami energetycznymi płynie prąd o wartości napięcia zagrażającej życiu i zdrowiu. Stąd gniazdowanie bocianów na słupach energetycznych jest niebezpieczne. Wymaga wypracowania kompromisu między bezpieczeństwem ptaków, a zapewnieniem dostaw prądu ponad 5 i pół milionom odbiorców TAURON Dystrybucja. Dlatego energetycy spółki, jako osoby posiadające specjalne uprawnienia, wiedzę, doświadczenie oraz profesjonalny sprzęt, montują na wierzchołkach słupów stalowe podesty. Wynoszą w ten sposób gniazda ponad przewody z prądem, a tym samym chronią bociany i otoczenie, równocześnie dbając o infrastrukturę energetyczną.
  • Bociany coraz częściej zakładają gniazda na słupach energetycznych. Przez to są one bardzo narażone na niebezpieczeństwo wynikające z bezpośredniego sąsiedztwa linii energetycznych, którymi płynie prąd. Dlatego energetycy zaczęli wynosić budowle na specjalne podesty separując tym samym ptaki od bezpośredniego zagrożenia. Platforma pod bocianie gniazdo to specjalna stalowa konstrukcja o średnicy ok. 120~150 cm, która mocowana jest na słupie energetycznym. Musi być ona bardzo wytrzymała, ponieważ bociany co roku nadbudowują gniazdo o ok. 30 cm materiałem, który waży nawet ponad 60 kg. Zatem budowla szybko narasta i robi się coraz cięższa, w efekcie jej waga może przekraczać nawet 2 tony.

    Taka konstrukcja montowana jest tam, gdzie bociany na słupie energetycznym zbudowały trwałe gniazdo i konsekwentnie do niego wracają. Zwykle zakłada się ją w okresie od października do końca lutego, kiedy ptaków nie ma w kraju. Gdy wymaga tego sytuacja, zwykle na prośbę specjalistów – ornitologów, Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska – konieczne działania są podejmowane dla dobra ptaków także w okresie lęgowym.




    Trzeba jednak pamiętać, że nie zawsze montaż platform znajduje uzasadnienie, ponieważ bociany budują konstrukcje niekoniecznie będące docelowo ich lęgowiskiem. Czasami młode osobniki po prostu uczą się fachu i próbują tworzyć domostwa w różnych miejscach. Innym razem rodzice konstruują domy tymczasowe, gdy na rodzinnym gnieździe wraz z dorastającymi młodymi po prostu się nie mieszczą. Jaki rodzaj gniazda powstał na słupie energetycznym są w stanie określić tylko specjaliści. Dlatego TAURON Dystrybucja jest w ciągłym kontakcie z ornitologami, Regionalnymi Dyrekcjami Ochrony Środowiska oraz różnymi stowarzyszeniami. Zdarza się zatem często, że pod pozorne gniazdo nie tylko nie montuje się platformy, ale jest ono likwidowane.

    Dane kontaktowe i szczegóły dotyczące sposobu zgłaszania spraw związanych z bocianimi gniazdami na słupach energetycznych znajdują się w zakładce Kontakt w sprawie bocianów. 


  • Przez cały rok energetycy monitorują sieć dystrybucyjną, aby zapobiegać przerwom w dostawach energii elektrycznej. Elementem tej weryfikacji jest także kontrola stanu bocianich gniazd, które ptaki coraz chętniej zakładają na słupach energetycznych. Wszystko po to, aby po odlocie bocianów do ciepłych krajów, wiadomo było, które z nich wymagają pielęgnacji.

    Podstawę bocianiego gniazda oraz jego rant zewnętrzny stanowią gałęzie i patyki, a wyściółkę centralnej części – pęki traw czy słomy. W czasie każdego sezonu lęgowego bociany poprawiają i rozbudowują swoje domostwa. Po kilku latach konstrukcje osiągają nawet ponad 1,5 metra średnicy, metr wysokości i mogą ważyć nawet ponad tonę. Takie przerośnięte budowle są niebezpieczne dla ptaków i otoczenia. Gdy znajdują się na słupach energetycznych mogą nawet doprowadzić do awarii przez zerwanie linii energetycznej. Ponadto coraz częściej obok tradycyjnego budulca bociany znoszą do gniazd odpady pozostawione przez człowieka – worki foliowe, szmaty, papiery, sznurki. Śmieci stanowią zagrożenie dla ptaków i zdarza się, że ranią się nimi, a nawet przez nie giną.

    Z tych dwóch powodów pielęgnacja bocianich domostw jest bardzo ważna i potrzebna. Dlatego energetycy prowadzą sezonowe oczyszczanie gniazd z nadmiaru budulca i śmieci. Po pierwsze, trzeba wybrać odpowiedni moment na tego typu zabiegi, ponieważ zimą gniazdo skuwa lód, a w wówczas uprzątnięcie takiej zmarzliny jest bardzo trudne. Ponadto mokre i oblodzone gniazdo staje się dużo cięższe. Aby dostać się do gniazda konieczny jest specjalistyczny sprzęt techniczny – podnośniki i dźwigi.

    To trudna praca, bo wymaga umiejętnego wykonywania w taki sposób, aby nie uszkodzić elementów sieci energetycznej. Ponadto na gnieździe zalega wiele odpadków, które po jakimś czasie stają się toksyczne. Podczas porządków unoszą się one w powietrzu wraz z kurzem i pyłem. Takie prace trzeba przeprowadzać umiejętnie, aby pozostała część materiału była właściwie ułożona i stanowiła stabilny fundament.

    Gdy z jakichś względów starego gniazda nie da się wykorzystać energetycy budują nowe od podstaw, korzystają ze specjalnych robionych z gałęzi lub wikliny obręczy (wieńców) lub gotowych zaczątków gniazd wyplatanych przez znawców tematu. W miarę możliwości gniazda są mierzone i ważone, bo to ważne informacje dla badaczy. W ten sposób energetycy TAURON Dystrybucja zapewniają bezpieczeństwo ptaków, sieci dystrybucyjnej i otoczenia. Aby dobrze wykonać pielęgnacje spółka niejednokrotnie konsultuje się lub korzysta z bezpośredniego wsparcia specjalistów – ornitologów lub Regionalnych Dyrekcji Ochrony Środowiska.
  • TAURON Dystrybucja od wielu lat wspiera akcje obrączkowania bocianów. Energetycy obsługujący specjalistyczny sprzęt techniczny umożliwiają bezpieczne dostanie się do gniazda i założenie obrączek młodym ptakom.  

    Bociany coraz częściej wybierają słupy energetyczne do założenia gniazda. To dodatkowo utrudnia dostęp do nich badaczom, którzy aby lepiej poznać te ptaki i efektywniej pomagać, zakładają im obrączki. Jest to bardzo ważne, bo populacja bocianów w Polsce drastycznie się zmniejsza. Dlatego pomoc doświadczonych, posiadających specjalne uprawnienia na pracy na sieci energetyków TAURON Dystrybucja jest bardzo ważna. Uzbrojeni w nowoczesne podnośniki umożliwiają bezpieczny dostęp do gniazd, a szczególnie tych na infrastrukturze energetycznej. Bez tego zaangażowania i współpracy spora część z gniazd założonych na słupach energetycznych byłaby poza zasięgiem badaczy.
     

    Kiedy i jak obrączkuje się bociany

    Obrączkowanie bocianów odbywa się mniej więcej na przełomie czerwca i lipca. Dokładny czas zakładania obrączek ustalają specjaliści, a uzależniony jest od terminu przylotu bocianów do Polski i złożenia jaj. Obrączkuje się młode osobniki, które nie umieją jeszcze latać, mniej więcej w szóstym tygodniu życia. Gdy ktoś obcy zbliża się do gniazda wtedy młode przywierają do jego dna w bezruchu, a dorosłe osobniki odlatują i obserwują sytuację z bezpiecznej odległości. Takie zachowanie ptaków zdecydowanie ułatwia założenie obrączek.
     

    Przy okazji wizyty na gnieździe

    Wizytacja na gnieździe podczas obrączkowania jest okazją zebrania wielu cennych informacji na temat piskląt. Dlatego badacze dokonują pomiaru średnicy gniazda, długości dzioba, złożonego zawsze lewego skrzydła, ważą oraz pobierają pióra, które posłużą do dalszych badań, w tym głównie oznaczenia płci ptaków. Wiele informacji o jadłospisie bocianów dostarczają wyplówki, czyli zlepek niestrawionego i wydalonego pokarmu, głównie kości, sierści, piór i pancerzy chitynowych owadów. Sprawdza się także i w razie konieczności usuwa z gniazd sznurki, druty i inne materiały, które mogą stanowić zagrożenie dla bocianów.

    Po co ta obrączka?

    Obrączkowanie to jak na razie najpopularniejsza i najskuteczniejsza metoda badawcza ptaków. Obrączki zakłada się z myślą o uzyskaniu możliwie największej ilości informacji o każdym osobniku, a przez to i o całej ich populacji. Jest to możliwe, bo każdy bocian ma obrączkę z innym, unikatowym numerem. Jest on pewnego rodzaju numerem pesel ptaka, a wszystkie informacje o tym osobniku przypisane do nadanego mu przy obrączkowaniu numeru. W ten sposób nawet po wielu latach można zestawić wszystkie dane o nim. Porównując zebrane informacje naukowcy zdobywają wiedzę o sposobie ich przemieszczenia się, długości życia, posiadanym potomstwie i innych aspektach jego biologii. Jest to długotrwała metoda badawcza. Zbadanie danego zagadnienia wymaga wielu – nawet kilkuset odczytów i ponownych stwierdzeń, a z kolei uzyskanie jednego stwierdzenia wymaga oznakowania kilkuset osobników. 
     

    Ty też możesz pomóc bocianom

    Aby obrączkowanie było skuteczne obserwacja i każda informacja o bocianie z obrączką jest bardzo ważna. Dlatego w tej metodzie badawczej może tak naprawdę uczestniczyć każdy z nas! Jak to zrobić?

    Gdy dostrzeżemy bociana, warto przyjrzeć się czy ma obrączkę. Jeśli tak, warto zaalarmować lokalne organizacje ornitologiczne lub przekazać informacje o ptaku bezpośrednio do Stacji Ornitologicznej – podając przede wszystkim tekst i numery widniejące na obrączce, datę i miejsce obserwacji, gatunek, ogólny stan zdrowia (jeśli np. jest ranny lub martwy także należy o tym wspomnieć). 

    Szczegółowe instrukcje jak zbierać i przekazywać informację o zaobrączkowanych bocianach znajdują się na stronie internetowej www.stornit.gda.pl, gdzie dostępny jest specjalny formularz umożliwiający dokonanie zgłoszenia.
     
  • Bocian biały żyje w bardzo bliskim sąsiedztwie ludzi, dlatego każdy z nas może być świadkiem różnych zdarzeń z nim związanych. Gdy coś nas niepokoi, doszło do wypadku, bocian ma wyraźne oznaki zranienia lub jest osowiały, warto zgłosić to właściwym służbom.

    W sytuacjach budzących nasz niepokój najlepiej skontaktować się z lokalnymi władzami (gmina), które formalnie odpowiedzialne są za sprawy ochrony środowiska.

    Zobacz poradnik: Jak pomóc bocianom, gdy wiosną zaatakuje zima

    Fachową pomoc i leczenie realizują ośrodki rehabilitacji dzikich zwierząt rozsiane po całym kraju – ich lista znajduje się m.in. na stronie internetowej Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (tutaj) czy Małopolskiego Towarzystwa Ornitologicznego (tutaj). Jest też wiele innych instytucji i organizacji, które dysponują merytoryczną wiedzą i pomagają ptakom bardziej lokalnie, w tym Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska, towarzystwa ornitologiczne oraz inne, o których informacje można znaleźć w internecie.

    W nagłych przypadkach można także dzwonić pod numer alarmowy 112. Operatorzy tego numeru powinni podać numery lub połączyć z właściwymi instytucjami. W temacie bocianich gniazd – ich uszkodzeń lub słupa, przerostu materiału, konieczności założenia lub wymiany platformy prosimy o przekazanie informacji do TAURON Dystrybucja na dane podane w kontakcie.
  • Energetycy TAURON Dystrybucja są specjalistami w swoim fachu – posiadają stosowne wykształcenie, uprawnienia i bogate doświadczenie oraz dysponują specjalistycznym sprzętem, aby zapewnić odbiorcom komfort korzystania z nieprzerwanej dostępności energii elektrycznej. Mają też sporą wiedzę o środowisku, w którym pracują – także tę dotyczącą bocianów gniazdujących na słupach energetycznych. Niemniej dla dobra ptaków, które są gatunkiem zagrożonym, spółka współpracuje ze specjalistami w dziedzinie ornitologii – stowarzyszeniami, organizacjami, instytucjami oraz pasjonatami ptaków.

    W 2020 r. kluczowym elementem działań na rzecz bocianów było podpisanie porozumień o współpracy z Regionalnymi Dyrekcjami Ochrony Środowiska w Katowicach, Krakowie, Opolu i Wrocławiu, czyli działającymi na terenie odpowiadającym obszarowi działania spółki. Ich nadrzędnym celem jest usprawnienie wymiany informacji, w tym przyspieszenie niezbędnych procedur, szybkie działania, bieżące konsultacje i propagowanie wiedzy na temat bocianów. Dzięki tej współpracy uratowano już kilkadziesiąt bocianich gniazd.
    Bardzo owocnie przebiega także współpraca z Małopolskim Towarzystwem Ornitologicznym, ornitologami, pasjonatami tej nauki i obrączkarzami z całego terenu obsługiwanego przez spółkę. Realizowane są bieżące konsultacje, ponadto profesjonaliści wspierają w pielęgnacji gniazd, a nawet gotowi są pomóc w nagłych wypadkach. To obopólne korzyści, bo dzięki energetykom i sprzętowi, którym dysponują, badacze mogą dostać się do gniazd, zwłaszcza tych, które znajdują się na infrastrukturze energetycznej. Bez udziału energetyków dostęp do sporej części byłby utrudniony lub wręcz niemożliwy.



    Wsparcie na rzecz bocianów TAURON Dystrybucja uzyskuje także ze strony lokalnych władz oraz dostrzega coraz większe zaangażowanie i chęć pomocy ze strony osób prywatnych, które np. sąsiadują lub mają w swojej miejscowości bocianie gniazda, a także takich, które bardzo chciałyby, aby ptaki zagościły u nich na stałe. Zawiadamiają spółkę o stanie gniazd, a podczas interwencji przynoszą nawet materiał do ich budowy i dzielą się informacjami na temat ich lokatorów.

    TAURON Dystrybucja, jako organizator akcji Bociany TAURONA dziękuje wszystkim za wsparcie, zgłoszenia, a także uwagi i dowody sympatii dla działań na rzecz bocianów realizowanych przez energetyków!

  • Zgłoszenia dotyczące bocianich gniazd znajdujących się na infrastrukturze energetycznej TAURON Dystrybucja prosimy przesyłać na adres e-mail: bocian@tauron-dystrybucja.pl


    Dla sprawnego zajęcia się zgłoszeniem prosimy, aby zawierało ono w miarę możliwości poniższe informacje:
    opis sytuacji: krótka informacja uszczegóławiająca stan rzeczy, czy gniazdo jest z platformą czy bez, czy na gnieździe regularnie przebywają bociany (jeden czy para), czy para odchowała potomstwo, co stało się z gniazdem (np. zniszczenie gniazda przez wichurę),
    lokalizacja gniazda: nazwa miejscowości, gmina, województwo, kod pocztowy, ulica, dane GPS lub numer słupa energetycznego,
    zdjęcie obrazujące zgłaszaną sprawę.

    Uwaga!

    TAURON Dystrybucja jako dystrybutor energii elektrycznej nie jest zobowiązany do dbania o bocianie gniazda, nawet te, które znajdują się na jego infrastrukturze. Niemniej, jako firma odpowiedzialna społecznie podejmuje te działania z własnej woli, co wynika z szacunku i chęci ochrony środowiska naturalnego, w którym prowadzi działalność. Uprzejmie prosimy, aby przesyłane zgłoszenia dotyczyły jednie bocianich gniazd posadowionych na słupach energetycznych spółki. Spółka wypełniając swoje obowiązki, nie ma możliwości dbania o wszystkie bocianie domostwa.

    Z uwagi na powyższe – zgłoszenia, które nie spełnią opisanego warunku nie będą przyjmowane.

    Informacje, gdzie zgłaszać sprawy związane z bocianami, w tym konieczność podjęcia nagłych interwencji znajduje się w części „SOS dla bociana”.

Galeria zdjęć